ការអនុវត្តឃាត់ខ្លួនខុសនីតិវិធី

ការអនុវត្តខុសនីវិធី៖ នគរបាល ព្រះរាជអាជ្ញា ចៅក្រម

ការឃាត់ខ្លួនបុគ្គលម្នាក់ដោយសារការ «ច្រឡំអត្តសញ្ញាណ» គឺជាកំហុសនីតិវិធីដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិសេរីភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពលរដ្ឋ។ ក្នុងករណីបែបនេះ ជនរងគ្រោះ ឬក្រុមគ្រួសារត្រូវតែចាត់វិធានការជាបន្ទាន់ ដើម្បីបង្ហាញភាពស្អាតស្អំ និងទាមទារឱ្យមានការដោះលែងមកវិញ។យោងតាមច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ខាងក្រោមនេះជាជំហាន និងវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយបន្ទាន់៖១. ជំហានដោះស្រាយចំពោះមុខ និងបន្ទាន់បំផុត

• បង្ហាញឯកសារអត្តសញ្ញាណច្បាប់ដើម៖ ត្រូវយកអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ សៀវភៅស្នាក់នៅ សៀវភៅគ្រួសារ ឬលិខិតឆ្លងដែនច្បាប់ដើមរបស់ជនរងគ្រោះ ទៅបង្ហាញជូនមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ដែលកំពុងកាន់សំណុំរឿងជាបន្ទាន់ ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយដីកាចាប់ខ្លួន ឬរូបថតជនល្មើសពិតប្រាកដ។ [1] • ទាមទារពិនិត្យដីកា៖ ពិនិត្យមើលដីកាបង្គាប់ឱ្យចាប់ខ្លួន ឬដីកាបញ្ជាឱ្យចូលខ្លួន។ ផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយយកចិត្តទុកដាក់លើ៖ នាមត្រកូល និងនាមខ្លួន, ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត, ឈ្មោះឪពុកម្តាយ, ភិនភាគ និងអាសយដ្ឋាន ដែលមានចែងក្នុងដីកា ថាតើវាខុសគ្នាពីអត្តសញ្ញាណពិតប្រាកដរបស់ជនរងគ្រោះកម្រិតណា។

២. យន្តការផ្លូវច្បាប់ និងសិទ្ធិការពារខ្លួន • ប្តឹងទៅព្រះរាជអាជ្ញា៖ មន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ត្រូវរាយការណ៍ភ្លាមៗទៅព្រះរាជអាជ្ញានៅពេលមានការឃាត់ខ្លួន។ ប្រសិនបើនគរបាលមិនព្រមដោះលែង ក្រុមគ្រួសារ ឬមេធាវីត្រូវដាក់ពាក្យស្នើសុំអន្តរាគមន៍ ឬប្តឹងទៅព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាដំបូងខេត្ត/រាជធានីដែលចំណុះឱ្យ ដើម្បីស្នើសុំឱ្យដោះលែងជាបន្ទាន់ ដោយសារការចាប់ខ្លួនខុសមនុស្ស។ [1] • សិទ្ធិជួប និងរកមេធាវី៖ ជនរងគ្រោះមានសិទ្ធិសុំជួបមេធាវីការពារខ្លួន។ មេធាវីនឹងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធ្វើកិច្ចការផ្លូវច្បាប់ ជួយទាញភស្តុតាងដោះបន្ទុក និងបញ្ជាក់ប្រាប់តុលាការថាជាករណីភាន់ច្រឡំ។ [1]

៣. ផលវិបាកផ្លូវច្បាប់ចំពោះការឃាត់ខ្លួនខុសការចាប់ខ្លួនខុសមនុស្សដោយអចេតនា អាចកើតមានឡើងដោយសារការភាន់ច្រឡំឈ្មោះស្រដៀងគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ករណីឈ្មោះស្រដៀងគ្នានៅខេត្តស្ទឹងត្រែងដែលក្រសួងយុត្តិធម៌ធ្លាប់ធ្វើការស៊ើបអង្កេត)។

ទោះជាយ៉ាងណា៖ • ប្រសិនបើជនរងគ្រោះ និងក្រុមគ្រួសារបានបង្ហាញភស្តុតាងអត្តសញ្ញាណច្បាស់លាស់ហើយ ប៉ុន្តែមន្ត្រីសមត្ថកិច្ចនៅតែរឹងរូសមិនព្រមដោះលែង ឬចង់កៀបសង្កត់ទារប្រាក់ កំហុសអចេតនានឹងក្លាយជា «ចេតនាឃុំខ្លួនមនុស្សខុសច្បាប់»។

• ជនរងគ្រោះមានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការប្តឹងបកទៅលើមន្ត្រីទាំងនោះ ដើម្បីទាមទារយុត្តិធម៌ និងសំណងការខូចខាត។

ការអនុវត្តខុសតួនាទី នាំឲ្យមោឃភាពចោលទាំងអស់នៃនីវិធីរបស់តុលាការ រាល់កំណត់ហេតុ ឬភស្តុតាងដែលប្រមូលបានក្នុងអំឡុងពេលនៃការឃាត់ខ្លួនខុសច្បាប់នោះ អាចនឹងត្រូវតុលាការប្រកាសចោល (ជាមោឃៈ) ព្រោះរំលោភនីតិវិធី។

ទណ្ឌកម្មខាងវិន័យ ទណ្ឌកម្មខាងវិន័យរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ឬរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង ការពារជាតិ មិនមែនជាឧបសគ្គដល់ការធ្វើបណ្តឹងអាជ្ញាទេ ប្រសិន បើមានបទលេμសីណាមួយត្រូវបានប្រព្រឹត្ត ។

យោងតាមបទវិន័យនគរបាលជាតិ និងក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ មន្ត្រីដែលប្រព្រឹត្តកំហុសអាចរងទណ្ឌកម្មដូចជា៖ • ការផ្អាកការងារជាបណ្តោះអាសន្ន ឬហាមឃាត់មិនឱ្យបំពេញមុខងារជាមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌បណ្តោះអាសន្ន (រហូតដល់ ៥ ឆ្នាំ) ឬជាស្ថាពរ។ • ការដកហូតមុខតំណែង មកនៅត្រឹមជាមន្ត្រីធម្មតា។ • ការបន្ថយឋានន្តរស័ក្តិ។ • ការបណ្តេញចេញពីក្របខ័ណ្ឌ មន្ត្រីនគរបាលជាតិ

សិទ្ធិប្តឹងតប៖ ជនសង្ស័យ ឬមេធាវីការពារក្តីមានសិទ្ធិប្តឹងតបចំពោះមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ដែលអនុវត្តខុសនីតិវិធីច្បាប់។

ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ឆ្នាំ២០០៩ មាត្រា ២៥៣ បទចាប់ឃុំឃាំង នឹងបង្ខាំងដោយខុសច្បាប់បានបញ្ញត្តិថា បុគ្គលដែលចាប់ ដែលឃុំឃាំង ឬដែលបង្ខាំងបុគ្គលផ្សេងទៀត ដែលគ្មានបញ្ជាពីអាជ្ញាធរស្របច្បាប់ ឬក្រៅពីករណីដែលច្បាប់អនុញ្ញាត ត្រូវផ្តន្ទាទោស៖

១. ដាក់ពន្ធនាគារពី ១ (មួយ) ឆ្នាំ ទៅ ៣ (បី) ឆ្នាំ បើការចាប់ ការឃុំឃាំង ឬការបង្ខាំងខ្លួនមានរយៈពេលតិចជាង ៤៨ (សែសិបប្រាំបី) ម៉ោង ។ ២. ដាក់ពន្ធនាគារពី ៣ (បី) ឆ្នាំ ទៅ ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ បើការចាប់ ការឃុំឃាំង ឬការបង្ខាំងខ្លួនមានរយៈពេលចាប់ពី ៤៨ (សែសិបប្រាំបី) ម៉ោង ដល់តិចជាង ១ (មួយ) ខែ ។ ៣. ដាក់ពន្ធនាគារពី ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ ទៅដល់ ១០ (ដប់) ឆ្នាំ បើការចាប់ ការឃុំឃាំង ឬការបង្ខាំងខ្លួន មានរយៈពេលស្មើ ឬលើសពី ១ (មួយ) ខែ ។

ស្ថានទម្ងន់ទោសនៃបទល្មើសខាងលើ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទៅ៣០ (សាមសិប) ឆ្នាំ ក្នុងករណីដោយមានទារុណកម្ម ឬអំពើឃោរឃៅ ឬបណ្តាលឲ្យមានមនុស្សស្លាប់ដោយគ្មានបំណងនឹងធ្វើឱ្យស្លាប់ ឬ ការប្រព្រឹត្តក្នុងគោលបំណងជំរិតយកទ្រព្យសម្បត្តិ ឬទាមទារឱ្យបំពេញលក្ខខណ្ឌអ្វីមួយ ។