https://x.com/RoelofBouwman/status/2078085709357859154

Samenvatting

Bijna 90 van de ruim 300 Amsterdamse vuilniswagenchauffeurs zaten in november 2025 ziek thuis — bijna één op de drie. Een virale X-post van Roelof Bouwman noemt het "de Amsterdamse vuilniswagenchauffeursziekte" en waarschuwt dat het de wereld over zou kunnen slaan. De cijfers kloppen, maar de oorzaak ligt niet in een virus: ze ligt in jarenlange gemeentelijke planning.

Context

De tweet van Bouwman (17 juli 2026, 702 likes, 162 retweets) reageert op berichtgeving over het ziekteverzuim bij de Amsterdamse afvalinzameling. Wethouder Hester van Buren (Afval en Reiniging) beantwoordde in november 2025 schriftelijke vragen van het CDA over de staat van de stadsreiniging. Daaruit bleek dat het verzuim al maanden structureel stijgt en niet meer terugvalt.

Feiten

• In november 2025 zaten 88 van de 313 chauffeurs van de gemeentelijke afvalinzameling ziek thuis — circa 28 procent, bijna één op de drie NH Nieuws.
• Het percentage ziekteverzuim van de afdeling Inzameling lag in 2025 elke maand hoger dan een jaar eerder: tussen de 19,0% en 23,7% (2025) tegenover 15,9%–18,5% (2024) NH Nieuws.
• Volgens het CDA ligt het ziekteverzuim bij de afvaldienst inmiddels op 22%, ruim vier keer het landelijk gemiddelde van 6,3%. Meer dan 70% van het verzuim is langdurig (langer dan zes weken) en 34% houdt verband met psychische klachten CDA Amsterdam.
• De oorzaak volgens zowel wethouder als raad: hoge werkdruk, invoering van statiegeld, kapotte voertuigen en het feit dat medewerkers sinds enkele jaren door de hele stad werken in plaats van in een vaste wijk CDA Amsterdam.
• De ondernemingsraad meldt dat 95% van de medewerkers tegen de nieuwe roosters is. De wijkgerichte aanpak werd in 2019 afgeschaft; "dynamische inzameling" (2020) werd al snel weer afgeschaft als mislukt CDA Amsterdam.
• De kosten van het hoge verzuim worden opgevangen met externe inhuur: €14,2 miljoen per jaar, omgerekend veertien euro per Amsterdammer CDA Amsterdam.
• De afvalstoffenheffing steeg sinds 2018 met bijna 50%: van €235 naar €352 (eenpersoons) en van €313 naar €469 (meerpersoons) in 2026 CDA Amsterdam.
• De wethouder kondigde "organisatie-gezondmaakteams" aan, geleid door oud-brandweercommandant Tijs van Lieshout, om het verzuim terug te dringen NH Nieuws.

Analyse

De cijfers zijn hard, maar de "ziekte" is geen medisch fenomeen dat de wereld over kan slaan — het is het gevolg van centrale planning die de werkvloer jarenlang negeerde. Toen Amsterdam in 2019 de wijkgerichte aanpak afschafte, verloren chauffeurs hun vaste route, hun contact met bewoners en hun gevoel van eigenaarschap. Een top-down "dynamische inzameling" moest efficiënter zijn, mislukte, en werd stilzwijgend teruggedraaid — terwijl het verzuim ondertussen jaar op jaar bleef stijgen.

Dit is een klassiek voorbeeld van hoe een gemeentelijk monopolie de prikkel mist om te luisteren naar de mensen die het werk doen. Waar een commercieel bedrijf bij 95% weerstand en vier keer het landelijk ziekteverzuim in zou grijpen uit zelfbehoud, wordt de rekening hier doorgeschoven: naar de belastingbetaler via een heffing die in acht jaar tijd bijna verdubbelde, en naar de stad die zienderog vies wordt.

De oplossing die het CDA aandraagt — terug naar gebiedsgericht werken, vaste aanspreekpunten, eigenaarschap bij de buurt — is precies het tegengestelde van de centrale sturing die het probleem veroorzaakte. Geen anti-overheid-retoriek nodig: de feiten spreken voor zich. Wanneer de planner in het stadhuis de chauffeur op straat vervangt, wordt de stad niet schoner, maar zieker.

<aside> ⚖️ De "Amsterdamse vuilniswagenchauffeursziekte" is geen epidemie maar een beleidsuitslag: een verzuim van bijna één op de drie, vier keer het landelijk gemiddelde, betaald uit een heffing die bijna 50% steeg. De remedie ligt niet in nog een "gezondmaakteam" van bovenaf, maar in het teruggeven van vaste wijken en verantwoordelijkheid aan de mensen die de wagens besturen.

</aside>

Bronnen