Het Justitiepaleis van Brussel — het grootste gerechtsgebouw van België en zetel van onder meer het Hof van Cassatie en het Hof van Beroep — verkeert in rampsnelheid. Instortende plafonds, wateroverlast, een rattenplaag en afval bij de personeelsingang markeren de teloorgang van een monument dat door de overheid wordt beheerd. Terwijl de buitenkant wordt opgeknapt, vervalt de binnenkant tot onveilbare staat. Ondernemingsrechter Annelien Verschaeve trekt al maanden aan de alarmbel, maar de FOD Justitie en de Regie der Gebouwen blijven in stilzwijgen.
Het Justitiepaleis aan het Poelaertplein in Brussel is het belangrijkste gerechtsgebouw van België. Het herbergt het Hof van Cassatie, het Hof van Assisen, het Hof van Beroep van Brussel, de Rechtbank van Eerste Aanleg en de Balie van Brussel. Het gebouw uit 1883 is een van de grootste ter wereld, maar kampt al decennia met structureel achterstallig onderhoud. De volledige vernieuwing van het interieur is pas voorzien tegen 2040. Ondertussen wordt alleen de buitenkant gerenoveerd.
Plafondinstorting in jeugdkamer In september 2025 stortte een plafond naar beneden in een jeugdkamer van het Hof van Beroep — precies op de plaats waar doorgaans minderjarigen met hun ouders zitten. Het incident gebeurde gelukkig tijdens het gerechtelijk verlof, dus er vielen geen slachtoffers. De FOD Justitie communiceerde dat waterinsijpeling de oorzaak was. Een veiligheidsnet werd gespannen, maar of de oorzaak is verholpen, is onduidelijk. (HLN.be, v-nieuws.be)
Wateroverlast in griffieruimtes De griffie van de kamer van inbeschuldigingstelling werd ontruimd na wateroverlast. Er stond 3 à 4 centimeter water op de vloer. De medewerkers die er werkten, zijn elders ondergebracht in te kleine lokalen. Ook in een bureau van een griffiemedewerker druppelt water binnen door een lek in een verwarmingsleiding. Het plafond moet daar gedemonteerd worden. (HLN.be)
Ratten- en muizenplaag Knaagdieren — voornamelijk ratten en muizen — hebben het gebouw tot hun habitat gemaakt. Een gespecialiseerde firma werd ingehuurd, maar zonder succes. De plaag begon in het restaurant, maar nadat dat sloot, verspreidde zich naar de bureaus. Vermoedelijk komen de dieren af op het eten van medewerkers, die hun lunch in hun bureau moeten opeten sinds de sluiting van het restaurant. (HLN.be)
Duivenuitwerpselen en afval bij personeelsingang Wie via de parking het gebouw binnenkomt, ziet en ruikt afval en duivenuitwerpselen. Volgens ondernemingsrechter Verschaeve blijft het verzoek om dit op te ruimen zonder antwoord. (HLN.be)
Buitenrenovatie loopt, binnenkant vervalt De buitenkant van het Justitiepaleis wordt gerenoveerd. Achter de stellingen is te zien hoe het gebouw er zonder die stellingen zal uitzien: groot, proper, afgewerkt. De binnenkant vertoont het omgekeerde beeld. De volledige interieurvernieuwing is pas voorzien tegen 2040. (HLN.be, v-nieuws.be)
Geen communicatie van FOD Justitie Ondernemingsrechter Verschaeve stelt dat het Hof van Beroep geen communicatie ontvangt van de FOD Justitie of de Regie der Gebouwen over de veiligheidssituatie. Een gevraagd expertiserapport dat bevestigt dat de lokalen veilig en opnieuw bruikbaar zijn, is (nog) niet ontvangen. (HLN.be)
Het Justitiepaleis van Brussel is een treffende illustratie van wat er gebeurt wanneer de staat zich toelegt op representatie terwijl de kerntaken verwaarloosd worden. De buitenkant — het gezicht dat België aan de wereld toont — wordt gerenoveerd. De binnenkant — waar rechtgesproken wordt en mensen hun recht komen halen — vervalt tot een staat waarin ratten en vallende plafonds de dienst uitmaken.
Dit is geen toeval. Het is de logica van een centralistisch bestuursmodel waarbij meerdere instanties — FOD Justitie, Regie der Gebouwen, regionale en federale overheden — elkaars verantwoordelijkheid afschuiven. Niemand is eindverantwoordelijk, dus is niemand verantwoordelijk. De magistraten en het personeel die dagelijks in dit gebouw werken, zijn overgeleverd aan de goodwill van een bureaucratie die niet communiceert, niet levert, en niet durft in te geven dat de situatie onveilig is.
Dat een ondernemingsrechter herhaaldelijk aan de alarmbel moet trekken in de media om überhaupt gehoord te worden, toont aan dat het probleem niet technisch is. Het is institutioneel. De structuur die justitie moet ondersteunen, functioneert zelf als obstakel. En de planning — interieurvernieuwing pas tegen 2040 — toont aan dat de politiek dit probleem niet als urgent beschouwt. Vijftien jaar wachten op veilige rechtszalen is vijftien jaar waarin rechtzoekenden en magistraten onnodig risico lopen.
<aside> ⚖️ Het falen van het overheidsbeheer van het Justitiepaleis is geen incidentele storing; het is een structureel tekort dat voortvloeit uit een systeem waarin verantwoordelijkheid versnipperd is over meerdere instanties zonder eindverantwoordelijke. De ratten, het water en de ingestorte plafonds zijn symptomen; de ziekte is een bestuurscultuur die uiterlijke schijn boven functionele kern prioriteert.
</aside>