Een open werkdocument en beleidsmatige verkenning over de vraag hoe Nederland schaarse arbeid, tijd en zorg het best kan verdelen. Het centrale vertrekpunt is niet dat minder betaald werk per definitie beter is, maar dat maximale arbeidsparticipatie niet automatisch leidt tot maximale maatschappelijke welvaart.
De analyse verkent een alternatief beleidsdoel: optimale arbeidsparticipatie. Daarin kunnen huishoudens - passend bij hun levensfase en voorkeuren - kiezen voor verschillende verdelingen van betaalde arbeid, zorg en vrije tijd, zonder dat een keuze voor minder betaalde arbeid direct onhoudbaar wordt.
Status: werkdocument. De scenario's zijn illustratief. Ze vormen geen voorspelling en bewijzen geen causale relaties.
Wanneer een deel van de huishoudens vrijwillig minder betaald werk verricht, kan er tegelijk minder vraag ontstaan naar arbeidsintensieve, uitbestede diensten. Daardoor hoeft minder arbeidsaanbod niet één-op-één te betekenen dat de arbeidsmarktkrapte toeneemt. Onder voorwaarden kan ruimte ontstaan voor herallocatie naar zorg, onderwijs en techniek, terwijl huishoudelijke productie, zorg, tijd en welzijn toenemen.
Mogelijke effecten op mentale gezondheid, kinderen, vruchtbaarheid en woningprijzen zijn plausibel te onderzoeken mechanismen - geen vastgestelde gevolgen van één beleidsmaatregel.
Dit project pleit niet voor gedwongen terugtrekking van mensen uit betaalde arbeid en niet voor één gewenst gezinsmodel. De vraag is hoe keuzevrijheid en maatschappelijke waarde beter kunnen meewegen naast bbp, belastinggrondslag en participatiepercentages.
Het gaat dus niet om het promoten van één gezinsmodel. Het gaat erom dat huishoudens daadwerkelijk kunnen kiezen tussen verschillende combinaties van betaalde arbeid, zorg, huishoudelijk werk en vrije tijd.
Moeten we eigenlijk wel maximaal werken?